როდესაც მომვლელი (badante) ავად ხდება და ექიმი მას ავადმყოფობის პერიოდს განუსაზღვრავს, ერთ-ერთი ყველაზე ხშირი კითხვა ანაზღაურებას ეხება: ვინ უხდის დასაქმებულს ავადმყოფობის პერიოდში და რამდენი ხნის განმავლობაში?
საოჯახო სექტორში დასაქმებულებისთვის მოქმედი წესები განსხვავდება სხვა დაქირავებული მუშაკებისთვის გათვალისწინებული წესებისგან. INPS-ი (იტალიის სოციალური უზრუნველყოფის ეროვნული ინსტიტუტი) colf-ებსა და badante-ებს ჩვეულებრივ ავადმყოფობის ფულად დახმარებას (indennità di malattia) არ უხდის. თავად INPS-იც პირდაპირ უთითებს საოჯახო მუშაკებს – collaboratori familiari (colf e badanti) – იმ კატეგორიებს შორის, რომლებზეც INPS-ის ეს დახმარება არ ვრცელდება.
თუმცა ეს არ ნიშნავს, რომ ავადმყოფობის შემთხვევაში მომვლელს საერთოდ არ ეკუთვნის ანაზღაურება. საოჯახო სექტორში დასაქმებულთა ეროვნული კოლექტიური ხელშეკრულება (CCNL Lavoro Domestico), რომელიც მოქმედებს 2025 წლის 1 ნოემბრიდან 2028 წლის 31 ოქტომბრამდე, ავადმყოფობის გარკვეული პერიოდის ანაზღაურებას უშუალოდ დამსაქმებელს აკისრებს.
რამდენი დღის ანაზღაურება გეკუთვნით?
ანაზღაურებადი დღეების მაქსიმალური რაოდენობა დამოკიდებულია იმაზე, რამდენი ხანია დასაქმებული მუშაობს იმავე დამსაქმებელთან:
- 6 თვემდე მუშაობის შემთხვევაში – წელიწადში ჯამურად მაქსიმუმ 8 ანაზღაურებადი დღე;
- 6 თვეზე მეტი და 2 წლამდე – წელიწადში ჯამურად მაქსიმუმ 10 ანაზღაურებადი დღე;
- 2 წელზე მეტი – წელიწადში ჯამურად მაქსიმუმ 15 ანაზღაურებადი დღე.
ეს ნიშნავს, რომ 8, 10 ან 15 დღე ყოველ ახალ ავადმყოფობაზე თავიდან არ გაიცემა: საუბარია შესაბამის პერიოდში ავადმყოფობისთვის გათვალისწინებული ანაზღაურებადი დღეების საერთო მაქსიმალურ რაოდენობაზე.
ავადმყოფობის ერთი უწყვეტი პერიოდის შემთხვევაში ანაზღაურების ოდენობაც იცვლება: პირველი სამი დღის განმავლობაში დასაქმებულს ეკუთვნის ფაქტობრივი ანაზღაურების (retribuzione globale di fatto) 50%, ხოლო მეოთხე დღიდან – 100%, თუმცა მხოლოდ იმ მაქსიმალური ანაზღაურებადი დღეების ფარგლებში, რომლებიც მისი სამუშაო სტაჟის მიხედვით არის განსაზღვრული.
კონკრეტული მაგალითი: მომვლელი ერთი თვით გახდა ავად
ავიღოთ შემთხვევა, როდესაც badante ერთსა და იმავე ოჯახში ერთი წელია მუშაობს და ექიმმა მას 30-დღიანი ავადმყოფობის პერიოდი განუსაზღვრა.
რადგან მისი სამუშაო სტაჟი 6 თვეზე მეტია, მაგრამ 2 წელს არ აღემატება, მას ავადმყოფობისთვის მაქსიმუმ 10 ანაზღაურებადი დღე ეკუთვნის.
თუ ვივარაუდებთ, რომ შესაბამის პერიოდში მას ავადმყოფობისთვის გათვალისწინებული ანაზღაურებადი დღეები მანამდე არ გამოუყენებია, ერთი უწყვეტი ავადმყოფობის შემთხვევაში:
პირველი სამი დღე – ფაქტობრივი ანაზღაურების 50%;
მეოთხე დღიდან მეათე დღის ჩათვლით – ფაქტობრივი ანაზღაურების 100%;
მე-11 დღიდან ავადმყოფობის დასრულებამდე – ავადმყოფობის ანაზღაურება აღარ არის გათვალისწინებული.
რაც განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია: დარჩენილ დღეებს INPS-იც არ ანაზღაურებს, რადგან საოჯახო სექტორში დასაქმებულ colf-ებსა და badante-ებზე INPS-ის ჩვეულებრივი ავადმყოფობის ფულადი დახმარება არ ვრცელდება.
თუმცა ეს არ ნიშნავს, რომ მე-10 დღის შემდეგ შრომითი ურთიერთობა წყდება.
რამდენ ხანს უნარჩუნდება ავადმყოფ badante-ს სამუშაო ადგილი?
CCNL ავადმყოფობის შემთხვევაში ადგენს პერიოდს, რომლის განმავლობაშიც დასაქმებულს სამუშაო ადგილი უნარჩუნდება (periodo di conservazione del posto di lavoro).
ეს პერიოდია:
- 6 თვემდე სამუშაო სტაჟის შემთხვევაში, გამოსაცდელი პერიოდის დასრულების შემდეგ – 10 კალენდარული დღე;
- 6 თვეზე მეტი და 2 წლამდე სტაჟის შემთხვევაში – 45 კალენდარული დღე;
- 2 წელზე მეტი სტაჟის შემთხვევაში – 180 კალენდარული დღე.
შესაბამისი ASL-ის მიერ დოკუმენტურად დადასტურებული ონკოლოგიური დაავადების შემთხვევაში სამუშაო ადგილის შენარჩუნების ეს პერიოდები 50%-ით იზრდება. ეს ზრდა ეხება სამუშაო ადგილის შენარჩუნების პერიოდს და არა ავადმყოფობის ანაზღაურებად 8, 10 ან 15 დღეს.
დავუბრუნდეთ ჩვენს მაგალითს: თუ ბადანტე ერთ ოჯახში ერთი წელია მუშაობს და ერთი თვით გახდა ავად, სამუშაო ადგილის შენარჩუნების უფლება მაქსიმუმ 45 დღის განმავლობაში აქვს, თუმცა ავადმყოფობის ანაზღაურება მხოლოდ მაქსიმუმ 10 დღის ფარგლებში ეკუთვნის.
სწორედ ეს განსხვავება იწვევს ხშირად გაუგებრობას: სამუშაო ადგილის შენარჩუნების უფლება არ ნიშნავს, რომ დასაქმებულს მთელი ამ პერიოდის განმავლობაში ხელფასიც ეკუთვნის.
ანუ ჩვენს მაგალითში 30-დღიანი ავადმყოფობისას ბადანტეს შრომითი ურთიერთობა მხოლოდ იმის გამო არ წყდება, რომ ანაზღაურებადი 10 დღე ამოიწურა: სამუშაო ადგილის შენარჩუნებისა და ავადმყოფობის ანაზღაურების პერიოდები ერთმანეთისგან განსხვავებული საკითხებია.
რა ხდება, თუ badante ოჯახში ცხოვრობს?
დამატებითი წესი მოქმედებს იმ თანამშრომლის შემთხვევაში, რომელსაც სამუშაო ურთიერთობის ფარგლებში ჩვეულებრივ ეკუთვნის კვება და საცხოვრებელი (vitto e alloggio) — როგორც, მაგალითად, badante convivente-ს.
ავადმყოფობის ანაზღაურებას შესაძლოა დაემატოს კვებისა და საცხოვრებლის საკომპენსაციო თანხა (indennità sostitutiva di vitto e alloggio), მაგრამ მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ ავადმყოფობის პერიოდში დასაქმებული არც საავადმყოფოშია მოთავსებული და არც დამსაქმებლის სახლში იმყოფება.
ამრიგად, ავადმყოფობის დროს საოჯახო სექტორში დასაქმებულიც სარგებლობს შრომითი გარანტიებით, თუმცა სისტემა მნიშვნელოვნად განსხვავდება სხვა კატეგორიის დაქირავებული მუშაკებისთვის მოქმედი წესებისგან.
ყველაზე მნიშვნელოვანი განსხვავება ასეთია: colf-ისა და badante-ს ავადმყოფობის ჩვეულებრივ ფულად დახმარებას INPS არ იხდის; CCNL-ით გათვალისწინებული შეზღუდული პერიოდის ანაზღაურება დამსაქმებლის ვალდებულებაა. ამასთან, ანაზღაურებადი დღეების რაოდენობა და სამუშაო ადგილის შენარჩუნების პერიოდი ერთი და იგივე არ არის.
